Zakres podmiotowy odpowiedzialności karnej z tytułu braku złożenia wniosku o upadłość spółki

Admissibility of account lockout by the bank in case of suspected offenses
17 lutego 2014
Ekstra kasa w Ekstraklasie, czyli kilka słów o karaniu za sprzedawanie spotkań piłkarskich
22 lutego 2014

Artykuł 586 Kodeksu spółek handlowych zakreśla ramy odpowiedzialności karnej likwidatorów oraz członków zarządu spółki, którzy pomimo prawnego obowiązku nie złożyli w odpowiednim terminie wniosku o jej upadłość. Czyn ten jest zagrożony karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności na okres do jednego roku.

Prawidłowa wykładnia w/w przepisu wymaga sięgnięcia po kilka ustaw. Przede wszystkim należy się tu odwołać do przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze.

Zgodnie z art. 21 § 1 tejże ustawy przewiduje się dwutygodniowy termin do złożenia we właściwym sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Termin ten liczony jest od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, a zatem dnia, w którym spółka stała się niewypłacalna (jest to sytuacja w której spółka nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych lub gdy zobowiązania przekroczą wartość jej majątku – art. 11  pr. u.p.n.).

Biorąc pod uwagę treść przytoczonych przepisów, wydawać by się mogło, iż krąg podmiotów podlegających odpowiedzialności karnej jest wyjątkowo szeroki. W rzeczywistości jest jednak zupełnie inaczej. W większości przypadków osoba, która nie złoży w odpowiednim terminie wniosku o upadłość spółki podlegać będzie wyłącznie odpowiedzialności przewidzianej w prawie cywilnym.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż co do zasady, niemożliwym będzie popełnienie opisywanego przestępstwa przez wspólników spółek osobowych (tj. jawnej, partnerskiej, komandytowej i komandytowo-akcyjnej). W spółkach tych nie funkcjonuje organ zarządu, a zgodnie z art. 586 k.s.h. jedynie członkowie zarządu osoba będąca likwidatorem spółki, mogą odpowiadać karnie za niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki.

Z tych samych powodów zawężona zostaje odpowiedzialność karna członków organów spółek kapitałowych innych niż zarząd. Oznacza to, iż odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 586 k.s.h. uniknie m.in. dyrektor finansowy, dyrektor handlowy, a także dyrektor sprzedaży.

Oczywiście istnieje również szereg innych wyjątków uchylających odpowiedzialność karną za niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki. Sytuacja taka zachodzi np. w przypadku  pozornego objęcia funkcji członka zarządu lub objęcia tego stanowiska z powodu groźby.

Wyłączenie odpowiedzialności karnej zachodzi również w stosunku do określonych podmiotów prawnych. Jedynie tytułem przykładu wypada wskazać, iż w przypadku upadłości banku, należyty wniosek może złożyć wyłącznie Komisja Nadzoru Finansowego.

Reasumując należy jeszcze raz podkreślić, iż art. 586 k.s.h. zakreśla wąski krąg osób mogących odpowiadać karnie za niezłożenie wniosku o upadłość spółki. Odpowiedzialności karnej mogą podlegać jedynie osoby zasiadające w zarządzie spółki lub pełniące funkcję jej likwidatora. Odpowiedzialności karnej nie będą natomiast podlegać osoby biorące udział w tworzeniu spółki, członkowie komisji rewizyjnej lub rady nadzorczej, pełnomocnicy, prokurenci oraz osoby prowadzące sprawy spółki, jeżeli nie sprawują jednocześnie funkcji członka zarządu spółki lub jej likwidatora.