Jak i kiedy uiścić karę grzywny?

Zapłata zaliczki a przestępstwo przywaszczenia
10 maja 2015
Wyznaczamy granice zarządzania firmą, czyli kilka słów o dozwolonym ryzyku gospodarczym
25 maja 2015

Choć odpowiedź na tytułowe pytanie nie wydaje się być trudna, to jednak w praktyce nastręcza ona wiele wątpliwości i kłopotów. Począwszy od kwestii pierwszego momentu, w którym możliwym jest zapłacenie grzywny, aż do zamiany tej kary na inną, faktycznie niemalże na każdym kroku mogą pojawić się zagadnienia wymagające wyjaśnienia.

W pierwszej kolejności należy wskazać na moment, w którym powstaje obowiązek zapłaty grzywny. Jest to oczywiście chwila, z którą uprawomocni się wyrok skazujący, a zatem sytuacja, w której wyroku nie można zaskarżyć już apelacją. W praktyce wyrok uprawomocnia się zatem, gdy minął już termin do wniesienia środka zaskarżenia lub przepisy nie przewidują możliwości odwołania się od niego. Po uprawomocnieniu się orzeczenia sąd wzywa skazanego do dobrowolnego uiszczenia grzywny w terminie 30 dni. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji (art. 44 k.k.w.).

W przypadku przestępstw skarbowych, inaczej niż w przypadku przestępstw opisanych w kodeksie karnym, możliwe jest określenie na nowo wysokości stawki dziennej grzywny (art. 182 k.k.s.). Wniosek o zmianę dotychczasowej wysokości grzywny może złożyć sam skazany, jego obrońca, finansowy organ dochodzenia, jak i prokurator. Sytuacja taka jest możliwa tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że nastąpiła istotna zmiana okoliczności branych pod uwagę przy ustalaniu stawki dziennej grzywny.

Jeżeli przymusowa egzekucja grzywny (zarówno w jej pierwotnej wysokości, jak i po ewentualnej modyfikacji) okaże się bezskuteczna, możliwa jest sytuacja, w której kara grzywny zostanie zamieniona na pracę społecznie użyteczną. Istota tej kary polega na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne.

W końcu, jeżeli egzekucja kary grzywny okaże się bezskuteczna lub z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna, sąd zarządzi wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności. Sytuacja taka jest możliwa gdy skazany oświadczy, że nie wyraża zgody na wykonywanie pracy społecznie użytecznej lub uchyla się od jej wykonania, a także w przypadku gdy zamiana grzywny na pracę społecznie użyteczną jest niemożliwa lub niecelowa.

Warto pamiętać, iż nawet gdy zastępcza kara pozbawienia wolności zostanie już wymierzona, to i tak skazany będzie mógł się od niej uwolnić w każdym czasie poprzez złożenie stosownej kwoty stanowiącej równowartość kary grzywny.

Na końcu warto pamiętać, iż w przypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, istnieje możliwości rozłożenia tej kary na raty. W przypadku przestępstw skarbowych okres na jaki można rozłożyć grzywnę może wynosić nawet 3 lata.

Najdalej idące możliwości przewidziane zostały w art. 51 k.k.w. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli skazany, z przyczyn od niego niezależnych, nie uiścił grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okazało się niemożliwe lub niecelowe, sąd może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywnę umorzyć w części, zaś wyjątkowo – również w całości.

Warto pamiętać o wszystkich wskazanych wyżej możliwościach. Jak się bowiem okazuje, już po wydaniu wyroku skazującego istnieje wiele sytuacji, które mogą ułatwić zapłatę grzywny, a nawet zmniejszyć jej wysokość.